24 | 06 | 2017

ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Όνομα 
Το επίσημο όνομα είναι:  Opuntia ficus - indica, Οπούντια η ινδική συκή,  κοινώς Φραγκοσυκιά 

Τάξη
Cactales ή Opuntiales, Κακτώδη ή Οπουντιώδη  

Οικογένεια
Cactaceae, Κακτίδες  

 

φραγκοσυκιά

 

Καταγωγή
Η φραγκοσυκιά κατάγεται από το Μεξικό. Μετήχθη στην Ευρώπη από τους Ισπανούς μεταξύ των ετών 1521 – 1523, όταν ο Fernando Cortes κατέλαβε το Μεξικό. Στις Μεσογειακές χώρες διεδόθη ταχέως για τους γλυκείς και εύγευστους καρπούς της. 

Πολλαπλασιασμός
Πολλαπλασιάζεται δύσκολα με σπέρματα, ευκολότερα όμως με μοσχεύματα, (αγενής γένεσης ή αγενής πολλαπλασιασμός), δηλαδή κομμάτια των φυλλοκλαδίων, που αφήνονται μερικές ημέρες στο ύπαιθρο  και κατόπιν φυτεύονται.
Αν είναι χειμώνας, φυτεύομε ένα «φύλλο» (έτσι αποκαλούμεν κατά συγκατάβαση τον βλαστό, ενώ φύλλα είναι τα αγκάθια ) στο χώμα, σε τρόπο ώστε το μισό να είναι μέσα και το μισό έξω. Αυτό θα ριζώσει και θα έχομε ένα νέο φυτό.
Αν είναι καλοκαίρι σε κάποιο σημείο γης που επιλέγομε, πάνω σ' ένα «φύλλο» βάζομε μια πέτρα και το αφήνομε στην επιφάνεια του εδάφους σε οριζόντια θέση. Από το κάτω μέρος του «φύλλου», φύονται, μετά από λίγες ημέρες μικρές ρίζες. Τότε ενδείκνυται να το φυτέψομε στο χώμα, καθέτως, τουλάχιστον μέχρι την μέση και έτσι θα έχομε ένα νέον οργανισμό.
Ακόμα πολλαπλασιάζεται και με σπέρματα αλλά πολύ βραδέως.

Βλαστοί
Οι βλαστοί (κορμός = το κεντρικό μέρος του φυτού απ’ το οποίο γίνονται οι διακλαδώσεις, αλλά και το γηραιότερο) της φραγκοσυκιάς είναι φυλλοειδώς πεπλατυσμένοι, ενώ στους κάκτους παρατηρούνται διαφοροποιήσεις σε σφαιρικούς ή κυλινδρικούς, στυλοειδείς ή αρθρωτούς, με πολλά φυλλοκλάδια.  Έχουν σχήμα ελλειψοειδές, τριγωνικό ή άλλα παρόμοια και χρησιμεύουν ως αποθηκευτικοί χώροι. Περιέχουν μεγάλες ποσότητες νερού για να αντέχουν στις ξηρασίες. 
Ομοιάζουν δηλαδή με σαρκώδη φύλλα,  εξ ου και ο όρος βλαστοπαχύφυτα, αλλά είναι βλαστοί με λειτουργικές ιδιότητες φύλλων, μήκους 20 - 50 εκατοστών, πλάτους 10 - 20 εκατοστών και καλύπτονται από κηρώδες στρώμα. Αρχικώς είναι άκρως ευαίσθητοι, προοδευτικώς όμως αυξάνουν και τελικώς αποκτούν ινώδη (ξυλώδη) υπόσταση, για να καταλήξουν στον σχηματισμό του κορμού. Επίσης έχουν στην επιφάνειά τους πολλές και σκληρές ίνες, τα αγκάθια, κέντρα, ακίδες ή γλωχίνες. Ασκούν δε και την φωτοσυνθετικήν λειτουργία του φυτού.

Φύλλα
Η φραγκοσυκιά είναι άφυλλος ως δένδρο. Τα φύλλα της έχουν υποστεί «ισχυράν πήρωσιν» και έχουν μετατραπεί σε  ακάνθας, ή φυλλακάνθας, όπως ευρίσκομε τον όρον στο «Περί φυτών ιστορίαι» έργο του αρχαίου Έλληνα βοτανολόγου Θεοφράστου Βιβλίο 6, Κεφ. 4, Παρ. 7, για άλλο φυτό. Είναι μικρά, βελονοειδή,  εύπτωτα, σκληρά,  μυτερά  όργανα και επιτυγχάνουν δύο στόχους.   
ΠΡΩΤΟΝ μειώνουν την διαπνοήν ώστε να μη χάνεται το αποταμιευμένο νερό, και
ΔΕΥΤΕΡΟΝ προστατεύουν από την επιδρομήν  των φυτοφάγων ζώων.

Άνθη    
Τα άνθη είναι μεγάλα και φύονται κατά κανόνα στην κορυφή των φυλλοκλαδίων, συνήθως των ανωτέρων ή εξωτερικών και πολύ σπανίως στα πλευρικά μέρη. Έχουν χρώμα ζωηρό κιτρινωπό, πορτοκαλί ή  χρυσίζον. Ένας θαυμάσιος συνδυασμός που δίδει ιδιαίτερο τόνο κατά την περίοδο της ανθοφορίας στους  χώρους  όπου υπάρχουν συστοιχίες  από φραγκοσυκιές.
Τα άνθη είναι μονήρη, δηλαδή βρίσκονται μεμονωμένα στον βλαστόν, αλλά πολλάκις και καθ’ ομάδας, ερμαφρόδιτα, (διγενή), κανονικά, ακτινόμορφα ή ζυγόμορφα ήτοι έχουν αμφίπλευρη συμμετρία και επίγυνα.
Η ωοθήκη είναι υποφυής, ήτοι βρίσκεται κάτω από το πεπλατυσμένο τμήμα
της βάσεως, μονόχωρος και δέχεται πολλές σπερματικές βλάστες (ωάρια).
Το περιάνθιο είναι διπλό και τα μέλη του βρίσκονται σε σπειροειδή διάταξη με μεταβατικές μορφές από  σέπαλα σε πέταλα.
Τα σέπαλα και τα πέταλα δεν έχουν πλήρη διαφοροποίηση. Και τα δύο είναι πολυάριθμα, όρθια ή αποκλίνοντα.
Οι στήμονες (ανδρείον) είναι  σπειροειδώς τοποθετημένοι ή ενίοτε καθ’ ομάδας.
Ο ύπερος (γυναικείον) είναι ένας και απαρτίζεται από τρία ή και περισσότερα καρπόφυλλα..
Τα πέταλα και τα σέπαλα με τα έντονα χρώματά τους και την γύρι  προσελκύουν τα έντομα κι έτσι επιτυγχάνεται η επικονίαση στο φυτικό βασίλειο. Μένουν ανοικτά 36-48 ώρες για τον σκοπό αυτό. 

Καρποί
Ο καρπός της φραγκοσυκιάς έχει σχήμα απιοειδές, ωοειδές, ή υποσφαιρικό πεπλατυσμένο περί την κορυφή  ένθα σχηματίζει βοθρίον. Είναι γεμάτος γλωχίνες (αγκάθια) στο περίβλημα, (επικάρπιο), φυόμενα καθ’ ομάδας σε μικρές αποστάσεις επί της επιφανείας του, καθώς και στην στεφάνη (κορυφή) του καρπού. Πρόκειται για ένα μέσο αυτοπροστασίας από τους εχθρούς.
Είναι σαρκώδης, κίτρινος ή κοκκινωπός, εδώδιμος. Έχει σάρκα γλυκιά, χρώματος πορτοκαλί έως υποκίτρινο στην αρχή της ωριμάνσεως και κοκκινωπό προς κοκκινόμαυρο κατά την υπερωρίμανση. Καταναλώνεται νωπός, αφού αποφλοιωθεί. Έχει γεύση ευχάριστη, γλυκιά, δροσιστική, εξαιρετικώς εύγευστη και εύχυμη. Επίσης ο καρπός είναι ραξ  ή  ράγα.   

Eπιβίωση
Η φραγκοσυκιά, ζει σε αμμώδη, πετρώδη ξηρά ή άνυδρα εδάφη. Έχει δηλαδή ήθος άκρως ξηροφυτικόν.
Για τον σκοπό αυτό έχει δημιουργήσει ένα δικό της αμυντικό σύστημα, ώστε να δύναται να επιβιώνει και σε περιόδους παρατεταμένης ανομβρίας. Η προσαρμογή της χαρακτηριστικώς  στηρίζεται στα πιο κάτω.
α) Αποταμίευση νερού. Μαζί με τις θρεπτικές ουσίες η φραγκοσυκιά αποθηκεύει μεγάλες ποσότητες νερού μέσα στους ιστούς της, οι οποίοι συνήθως βρίσκονται στον κορμό. Γι' αυτό η κατηγορία λέγεται παχύφυτα ή σαρκόφυτα.
Αποτέλεσμα της μεγάλης αποθήκευσης νερού στους ιστούς είναι η αρκετή εξόγκωση. Όταν τους κόψομε σε κάποιο σημείο ρέει νερό. Τα φυλλοκλάδια είναι οι δεξαμενές νερού της φραγκοσυκιάς.
Χωρίς νερό είναι αδύνατο να ζήσει άνθρωπος, ζώο ή φυτό, πέραν λίγων ωρών ή ημερών. Γι' αυτό όλα λαμβάνουν την σχετικήν πρόνοια.
β) Μείωση διαπνοής. Ο δεύτερος λόγος με τον οποίον εξασφαλίζει η φραγκοσυκιά την διαφύλαξη νερού είναι η μείωση της διαπνοής και αυτό  επιτυγχάνεται με την «εξαφάνιση» των φύλλων. Από πλευράς μακροβιότητος, ζεί άνω από 200έτη.

Βοτανικές ποικιλίες της Φραγκοσυκιάς
Στο εξωτερικό
Opuntia ficus - indica, variety « Santa Ynez»
Opuntia ficus - indica, variety « Santa Maria»
Opuntia ficus - indica, variety « Lynwood»
Opuntia ficus - indica, variety « Robusta» (dinner   platecactus)
Opuntia ficus - indica, variety « Burbanks Spineless»» 
Στην Ελλάδα
Υπάρχουν τέσσερις κατηγορίες συμφώνως με το Ινστιτούτο Υποτροπικών και Ελαίας, πλην όμως απαντώνται δεκάδες άλλες ουσιώδεις στον νησιωτικό χώρο, μη επισημασμένες.

   

 

     Μιχαηλ Στρατουδακης   

Βιογραφικό Σημείωμα

Διάθεση Βιβλίου 

 Ακρωτηρίου 204 Πάτρα, Τηλ.:2610 332096 ΦΑΞ :2610580311 6944710937

 Kαθώς και στα Βιβλιοπωλεία

Αθήνα:

  • Βιβλιοπωλείο Πατάκη, Ακαδημίας 65, Τηλ.: 210 3811740
  • Εκδόσεις "ΕΜΒΡΥΟΝ", Ιερά Οδός 286, Αιγάλεω Τηλ.: 210 5315012

Ηράκλειο Κρήτης:

  • Βιβλιοπωλείο Παπαδοπούλου Ε., Έβανς 47 Τηλ.:2810-283587
  • Βιβλιοπωλείο Κυριάκη Εμμ. Έβανς 87 (πεζόδρομος) Τηλ.:2810-285119

Ρέθυμνο:

  • Βιβλιοπωλείο Λαμπρινού Αικ. Μ. Πορτάλιου 14 Τηλ.:28310-25233

Πάτρα:

  • «Η Γωνιά του βιβλίου», Αγίου Νικολάου 32,Τηλ.:2610-223688
  • Βιβλιοπωλείο Αριστείδου Ερμού 86 Τηλ.: 2610 270010
  •  Καραπάνου Αλεξάνδρα 25ης Μαρτίου 13 Παραλία Τηλ.: 2610 528817

Σπάρτη:

  • Λαμπρινάκος Επαμειν. Διηνέκους 8 Τηλ.:27310-89551

Αμοργός:

  • Μάρκου Ευθ. Κατάπολα, Τηλ.:22850-71722

  Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.  
IM: Michailstratoudakis (Skype)

Νέα & Δημοσιεύσεις

Περισσότερη μέριμνα για την φραγκοσυκιά

Δυστυχώς, ο  Έλληνας δεν έχει προσαρμοσθεί ακόμη με την ιδέαν της αμέσου χρησιμοποιήσεως της φραγκοσυκιάς, όχι για τις πολυάριθμες χρήσεις της αλλά ούτε για τις στοιχειώδεις, απλές προσφορές της. Τουλάχιστον για τους καρπούς της.
Η έλλειψη αυτή οφείλεται στην άγνοιαν του κοινού. Δεν γνωρίζει τι ακριβώς μπορεί να του προσφέρει. Αυτό οφείλεται στην αδιαφορίαν της πολιτείας, η οποία ουδέποτε μερίμνησε για το συγκεκριμένον φυτό. Το κενόν αυτό προσπαθήσαμεν να καλύψομεν, με την συγγραφήν του Βιβλίου «ΤαΦραγκόσυκα», μοναδικόν στην Ελλάδα για το εύρος των περιεχομένων του. Αλλά όταν το αναγνωστικόν κοινόν δεν γνωρίζει το φυτόν, θα ενδιαφερθεί για να μάθει περισσότερα χωρίς σχετικήν ενημέρωσην;
Αυτόν τον σκοπόν επιδιώκομεν και προσπαθούμεν να πείσομεν τους Έλληνες να αγκαλιάσουν την φραγκοσυκιά. Τα οφέλη είναι πολλαπλά.
Οφέλη οικονομικά και για όλο το έτος
Προστασία της υγείας με θεραπεία του σακχαρώδους διαβήτου, της χοληστερίνης και την ενίσχυσην του ανοσοποιητικού συστήματος. Ασφαλής πρόληψη δεκάδων ασθενειών.
Προστασία του περιβάλλοντος, με τις αντιδιαβρωτικές και αντιπυρικές ιδιότητες, αλλά και την επικράτησήν του στην κλιματικήν αλλαγήν.
Παραγωγή γλυκών, ποτών, φαγητών εδεσμάτων για τον άνθρωπον.
Σπουδαία και  οικονομική κτηνοτροφή.
Ένα φυτόν  που πρέπει να αγκαλιασθεί από όλους τους Έλληνες και να το φυτέψουν έστω και σε ένα τετραγωνικόν μέτρο χέρσου χώρου.
Συμβουλευτείτε και μάθετε πιο πολλά από το βιβλίον «Τα Φραγκόσυκα» του Μιχαήλ Στρατουδάκη, τηλ. 2610332096 & 6944710937 , και στην ιστοσελίδα www.fragosika.gr e-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Μιχαήλ Στρατουδάκης


 

Μινωϊκή Γη

minoikigi3     Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός «Μινωϊκή Γη - Χόνδρος Δήμου Βιάννου Ηρακλείου Κρήτης», είναι νέος με πολλές ελπίδες στην εξάπλωση της Φραγκοσυκιάς, όπως  κάθε συνεταιρισμός που σκοπεύει σε οφέλη από την καλλιέργεια του φυτού. Αριθμεί αυτήν την στιγμή εκατό (100) μέλη με αυξητική τάση, από βιοκαλλιεργητές φραγκοσυκιάς, αλόης και αρωματικών φυτών, απ’ όλη την Κρήτη. Υπάρχει όμως η σκέψη να επεκταθεί ο συνεταιρισμός πανελλαδικά και έτσι να καθίστανται μέλη από κάθε σημείο της Ελλάδος. Είναι σκέψη σωστή γιατί θα υπάρχει η  ισχυρή διαπραγματευτική δυνατότητα κοινής αντιμετωπίσεως θεμάτων ανταγωνιστικότητας. Ο Συνεταιρισμός συνεργάζεται με το Γεωπονικόν Πανεπιστήμιον Αθηνών για παραγωγή ζωοτροφών από βλαστούς φραγκοσυκιάς και με το Πανεπιστήμιον Ιωαννίνων για παρασκευή ποτού από φραγκόσυκα.

   

    Κύριος εμπνευστής και μοχλός κινήσεως των ενεργειών αυτών για επίτευξη θετικού αποτελέσματος είναι ο Νίκος Θεοδοσάκης, Πρόεδρος του Συνεταιρισμού. Έχει και διαδίδει την αρχήν ότι η επιτυχία θα έλθει αν πιστεύσομεν στην καλλιέργεια και δεν στηριχθούμε στις επιδοτήσεις.

   

    Η φραγκοσυκιά πάντως υπόσχεται πολλά αρκεί και εμείς να πιστέψομεν σ’ αυτήν.